Między wodą a pamięcią. „Wezbranie” Jonatana E. Jurkowskiego

Woda od wieków daje życie, ale bywa również żywiołem, który potrafi zmieniać krajobrazy, miasta i ludzkie losy. O jej niszczycielskiej sile mieszkańcy ziemi kłodzkiej przekonywali się wielokrotnie. Do doświadczeń związanych z pamięcią o powodzi odwołuje się najnowsza wystawa Jonatana E. Jurkowskiego – artysty młodego pokolenia, który papier uczynił jednym z najważniejszych środków swojej twórczej wypowiedzi.

Ekspozycja zatytułowana „Wezbranie” nie dokumentuje konkretnego wydarzenia ani nie rekonstruuje przebiegu katastrofy. Jest artystyczną refleksją nad pamięcią – osobistą, rodzinną i zbiorową. Punktem wyjścia dla wystawy stały się dwa doświadczenia powodzi: ta, która dotknęła Duszniki-Zdrój w 1998 roku, oraz lokalna powódź w Stargardzie z 1979 roku, obecna w rodzinnych wspomnieniach artysty. Choć wydarzenia te dzielą czas i przestrzeń, łączy je wspólny motyw – moment, w którym żywioł przekracza swoje granice i pozostawia trwały ślad w ludzkiej pamięci.

Jak podkreśla sam twórca, jego doświadczenie powodzi ma charakter pośredni. Zna je z fotografii, rodzinnych opowieści i zachowanych wspomnień. To właśnie ten szczególny rodzaj odziedziczonej pamięci stał się osią wystawy. Prezentowane prace nie odwołują się do dosłownych obrazów katastrofy. Zamiast tego budują atmosferę narastającego napięcia, ruchu i nieuchwytności – podobnie jak wspomnienia, które wraz z upływem czasu zmieniają swoją formę, zachowując jednak emocjonalną siłę.

Centralnym elementem ekspozycji jest ręcznie wykonana sieć wypełniona papierem czerpanym i jedwabiem. Zawieszona w przestrzeni przypomina falujący nurt rzeki, ale może być również odczytywana jako metafora pamięci – nieustannie poruszającej się, powracającej i podlegającej przemianom. Papier odgrywa tu szczególną rolę jako materiał od wieków związany z wodą. Chłonny, podatny na deformacje i zachowujący ślady czasu staje się nie tylko tworzywem artystycznym, lecz także nośnikiem doświadczeń.

Twórczość Jonatana E. Jurkowskiego od lat koncentruje się wokół papieru, tkaniny artystycznej oraz działań wykorzystujących naturalne materiały. Artysta chętnie sięga po rozwiązania zgodne z ideą recyklingu, upcyklingu i zrównoważonego tworzenia. W swoich realizacjach łączy współczesny język sztuki z inspiracjami płynącymi z tradycji rękodzielniczych, duchowości i lokalnych historii.

Prezentowana wystawa doskonale wpisuje się w charakter Muzeum Papiernictwa – miejsca, w którym papier staje się nie tylko świadkiem historii, lecz również medium współczesnej wypowiedzi artystycznej. „Wezbranie” przypomina, że pamięć, podobnie jak woda, nieustannie pozostaje w ruchu. Potrafi płynąć spokojnie, by po latach powrócić z nową siłą. Wspomnienia, doświadczenia i historie zapisane w ludzkiej pamięci nie znikają – zmieniają jedynie swoje kształty, domagając się kolejnych opowieści i nowych interpretacji.

Kuratorką wystawy jest kierowniczka muzealnego Działu Edukacji Dorota Zielińska-Pytlowany. Ekspozycja prezentowana jest już od połowy czerwca, natomiast jej oficjalne otwarcie, na które serdecznie zapraszamy, odbędzie się 25 lipca podczas XXV edycji Święta Papieru.